يك شنبه ۳ شهريور ۱۳۹۸
📄
تفکر، یکی از واجبات قرآنی است/جلسه دهم
۳۵ بازدید
ارسال شده در اخبار
تفکر، یکی از واجبات قرآنی است/جلسه دهم

حضرت آیت‌الله سبحانی به یادآوری چند حدیث پرداخته و گفتند: در روایت داریم که «به شخص توجه نکنید و به مطلب توجه کنید» و یا اینکه «هیچ علمی مثل تفکر نیست»، بنابراین قرآن و حدیث ما را به تفکر و اندیشه دعوت می‌کند و تفکر یکی از فرائض قرآنی است.

به گزارش روابط‌عمومی حوزه علمیه خراسان، جلسه دهم از سلسله دروس اندیشه اسلامی با حضور آیت‌الله العظمی جعفر سبحانی در مدرسه علمیه عالی نواب برگزار شد.
حضرت آیت‌الله سبحانی در ابتدا گفتند: سخن در این بود که منهج قرآن و اهل‌بیت(ع) در بیان معارف چگونه است و به این نتیجه رسیدیم که قرآن و اهل‌بیت(ع)، معارف را با دلیل عقلی و فلسفی و به صورت قیاس‌های برهانی و علمی بیان می‌کنند و در این زمینه نمونه‌هایی از قرآن کریم ذکر شد، اکنون نمونه‌هایی از زبان امیر مؤمنان(ع) را می‌خوانیم و خواهیم دید که ایشان به درجه حکیم تنزل کرده و معارف را به صورت برهان بیان می‌کنند.
ایشان قبل از شروع بحث به یادآوری چند حدیث پرداخته و گفتند: در روایت داریم که «به شخص توجه نکنید و به مطلب توجه کنید» و یا اینکه «هیچ علمی مثل تفکر نیست»، بنابراین قرآن و حدیث ما را به تفکر و اندیشه دعوت می‌کند و تفکر یکی از فرائض قرآنی است.
ایشان با اشاره به حدیث دیگری از حضرت ثامن الحجج(ع) گفتند: حضرت می‌فرمایند: اگر در دست شما گردو باشد ولی مردم بگویند مروارید است، باز هم به درد نمی‌خورد و اگر در دستتان مروارید باشد و مردم بگویند گردو است، به ضرر شما نیست؛ این حدیث ما را به واقع‌گرایی و دوری از تعریف‌گرایی و اندیشه‌های مردم هدایت می‌کند.
این استاد درس خارج حوزه علمیه قم تأکید کردند: بنابراین اگر کسی مطلبی گفت باید آن را با میزانِ کتاب خدا و سنت متواتر و برهان عقلی فطری بسنجیم و اگر دیدیم مروارید است، می‌پذیریم، اگرچه مردم بگویند گردو است.

نمونه اول؛ پنج مرحله خداشناسی در بیان امیر مؤمنان(ع)
ایشان با اشاره به اولین نمونه مباحث عقلی در سنت متواتر، گفتند: حضرت امیر(ع) در خطبه اول در ابتدای نهج‌البلاغه برای خداشناسی پنج مرحله بیان کرده و برای زیادت صفات بر ذات خداوند، چهار تالی فاسد ذکر می‌کنند که در این جلسه به بیان پنج مرحله اول می‌پردازیم.
ایشان در خصوص بخش اول این خطبه، گفتند: اولین مرحله، عبارت «أَوَّلُ اَلدِّینِ مَعْرِفَتُهُ» است، یعنی پایه اول دین، خداشناسی است و بعدا به نبی‌شناسی و معادشناسی و امام‌شناسی می‌رسد؛ مرحله دوم نیز در عبارت «وَ کَمَالُ مَعْرِفَتِهِ اَلتَّصْدِیقُ بِهِ» بیان شده، یعنی کمال خداشناسی، گواهی‌دادن به او است.
حضرت آیت‌الله سبحانی در خصوص فرق دو جمله اول گفتند: جمله اول مجمل است، یعنی همه افراد فطرتا خداشناس هستند، اما شناختی اجمالی دارند و مهم این است که این اجمال تبدیل به خداشناسی تفصیلی شود که با براهین کامل می‌شود و در جمله دوم مطرح شده است.
ایشان با اشاره به عبارت بعد، «وَ کَمَالُ اَلتَّصْدِیقِ بِهِ تَوْحِیدُهُ»، گفتند: کمال تصدیق این است که او را به یکتایی بشناسیم، در جمله قبل گفتیم خدا هست اما در اینجا می‌گوییم نظیری ندارد و واحد است.
ایشان با اشاره به مرحله بعدی، «وَ کَمَالُ تَوْحِیدِهِ اَلْإِخْلاَصُ لَهُ»، گفتند: نویسندگان شرح نهج‌البلاغه وجوه مختلفی گفته‌اند، اما به نظر می‌رسد اینطور باشد که باید او را خالق بدانیم، یعنی او مرکب نبوده و غیراو در او نباشد، از هر نوع ترکیب، ازدواج و دوئیت خالی باشد، ذات او وجود خالص باشد، نه ماهیت، نه حد، نه کم و نه کیف داشته باشد و این مرحله از قبلی بالاتر است، زیرا او را از هر نوع ترکیب تنزیه می‌کنیم.
این مرجع تقلید با اشاره به مرحله آخر گفتند: جمله «وَ کَمَالُ اَلْإِخْلاَصِ لَهُ نَفْیُ اَلصِّفَاتِ عَنْهُ لِشَهَادَةِ کُلِّ صِفَةٍ أَنَّهَا غَیْرُ اَلْمَوْصُوفِ وَ شَهَادَةِ کُلِّ مَوْصُوفٍ أَنَّهُ غَیْرُ اَلصِّفَةِ»، مرحله آخر است، یعنی کمال اخلاص، نفی صفات از او است؛ زیرا اگر بخواهیم خدا را از هر نوع ترکیب خالی کنیم (اخلاص) باید بگوییم صفات او زائد بر ذاتش نیست، زیرا اگر بگوییم صفت دارد، صفت غیرموصوف است و موصوف غیرصفت و در این صورت خدا مرکب می‌شود.
ایشان توضیح دادند: وحدت به دو صورت مفهومی و مصداقی است، مفهومی مثل «الانسان بشر» و مصداقی مثل «زید عالم» که دو کلمه آن، از نظر مفهومی فرق دارد، اما از نظر مصداقی یکی است؛ در عبارت پنجم نیز حضرت، نفی مصداقی می‌کنند به این معنی که نباید صفت را زائد بر ذات خداوند بدانیم، یعنی نباید بگوییم «الله عالم»، بلکه بگوییم «ذات خدا علم است».
ایشان با اشاره به اینکه این سخنان حضرت امیر(ع) همان سخن قرآن کریم در سوره توحید است که نفی ترکیب و شریک می‌کند، گفتند: بنابراین ایشان مرحله‌به‌مرحله و قیاسی سخن گفته‌اند و قبل از امیر مؤمنان، احدی این مسائل را بیان نکرده و فقط ایشان است که این مسائل را می‌شکافد و می‌داند که مکتب‌هایی خواهند آمد و در این مراحل تشکیک می‌کنند.

  • (۰) دیدگاه
  • نام شما
    دیدگاه شما [ضروری]
    ايميل شما
    كد داخل تصویر را وارد نمایید [ضروری]
    (بارگذاری تصویر ديگر)
گزارش نشست
ارتباط با ما

آدرس: مشهد مقدس، حرم مطهر رضوی‌(علیه‌السلام)، خیابان آیت‌الله شیرازی، جنب مسجد ملاهاشم

تلفن: 32259559/ 32214133-051

رایانامه:h.navab@chmail.ir

ارسال پیام
اشتراک خبرنامه
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به روابط‌عمومی مدرسه علمیه عالی نواب مشهد است.