چهار شنبه ۳ خرداد ۱۳۹۶
📄
حجت‌الاسلام دکتر کاظمی؛ / تدریس همزمان فقه و رشته‌های تخصصی آسیب زاست
۱۳۱۷ بازدید
ارسال شده در گفت و گو
تدریس همزمان فقه و رشته‌های تخصصی آسیب زاست

مدیر مدرسه عالی نواب مشهد
تدریس همزمان فقه و رشته‌های تخصصی آسیب زاست/ سیستم آموزش فقه در دانشگاه‌ها مناسب نیست و مقصدی ندارد

برای مجتهد‌پروری باید در فقه تمرکز داشت، باید همین متون آموزشی را که داریم خوب بخوانیم در این کار تفاوتی ندارد که متن ما جدید باشد یا قدیم، مهم تمحض و تمرکز بر روی متن فقه و اصول است و معتقدم این تمرکز در دانشگاه‌ها محقق نمی‌شود.

مقام معظم رهبری پس از توجه به روند آموزشی در حوزه‌های علمیه کشور، مسأله تحول را اولویت حوزه علمیه دانستند. از این روی، روند تخصصی شدن رشته‌ها در حوزه علمیه خراسان به شکل جدی‌تری از سوی صاحب‌نظران و فعالان این عرصه دنبال شده است. از جمله این افراد حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدرضا کاظمی است که از او به عنوان یکی از طراحان راه‌اندازی رشته تخصصی قضا در مشهد یاد می‌شود.

به گزارش روابط عمومی مدرسه علمیه عالی نواب، شبکه «اجتهاد» وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی در گفت و گویی اختصاصی با مدیر محترم این مدرسه حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمدرضا کاظمی به بررسی «چگونگی مدیریت آموزشی در فقه و مبانی‌ اجتهاد» پرداخته است که حاصل آن را در زیر مطالعه می نمایید:

اجتهادبایسته‌های آموزشی فقه و مبانی اجتهاد با توجه به ظرفیت‌های حوزه علمیه مشهد چیست؟
حجت‌‌السلام کاظمیآموزش فقه در حوزه نسبت به سابق، تفاوت‌هایی رو به کمال داشته و بهبود یافته است، چرا که نگاه آموزش فقه در قدیم، درون‌فقهی بوده و در واقع یادگیری فقه و اصول خوب بوده اما نگاه بیرونی وجود نداشت تا نیازهای علمی به خوبی دیده شود، مثل رابطه فقه با تاریخ، یا رابطه فقه با حقوق؛ یک نگاه بیرونی نداشت و حتی توجه جدی هم به درایه، رجال و قواعد فقهی نمی‌شد، الان این توجه بهتر شده و به این ملزومات بها داده می‌شود مثل توجه به فلسفه فقه و تاریخ فقه، منتهی اشکالاتی باقی مانده و نمونه بارز آن عدم آشنایی طلاب با فقه فتوایی است.

دانستن فتاوای علمای معاصر و دانستن اختلاف فتاوا از همین ملزوماتی است که مردم به آن نیازمندند، بسیاری از ما نظرات شهید اول و محقق حلی را می‌دانیم اما فتوای مراجع درباره مسائل مهم را بلد نیستیم. از مشکلات دیگر فقه ما بحث متون فقهی است متون آموزشی فقه قدیمی است و استانداردهای لازم را ندارد، مقام معظم رهبری هم به آن اشاره کرده‌اند که لازم است این کتب جایگزین بشوند اما علت تأخیر آن تاکنون، به نظر من جایگرین مناسبی که سطح علمی مورد اعتمادی داشته باشد پیدا نشده است، الان واقعاً این متونی که درس خارج شیخ انصاری بوده برای سطح 2 و 3 ما مناسب نیست و مباحث باید روان‌تر بیان شود.

مشکل دیگر، تخصصی شدن بعضی از رشته‌هاست؛ البته برکاتی هم داشته، این تخصصی شدن لازمه پیشرفت در علوم است، اما تخصصی شدن باعث شده آن طوری که باید به فقه پرداخته نشود یعنی ما نه فقه را و نه آن رشته‌های تخصصی دیگر را درست می‌خوانیم، این آسیب است و هر دو فدای این تخصصی شدن می‌شوند. الان فقه، کج‌دار مریض خوانده می‌شود و در آن رشته تخصصی هم به آن صورت تمرکز صورت نمی‌گیرد، در کنار این کارهای صورت گرفته بایستی برنامه ریزی جامعی شود تا از این آسیب طلاب علاقه‌مند دور بمانند.

از دیگر بایستگی‌ها، عدم توجه به دانش حقوق در کنار فقه است، ما رابطه بین فقه و حقوق را در آموزش فقه نشان نمی‌دهیم لذا طلبه هم آن را درست بکار نمی‌گیرد و باعث این تصور می‌شود که فقه به چه دردی می‌خورد و چه مشکلی را حل می‌کند، در حالی که مشکلات حقوقی با استفاده از همین فقه و اصول قابل حل است.

اجتهادبا توجه به وجود آسیب‌های مذکور، چه مدل عملی را می‌توان برای جلوگیری از کم‌توانی علمی در آموزش فقه اجرا کرد تا روند مجتهدپروی در حوزه بهتر پیش برود؟
حجت‌الاسلام کاظمی: برای این کار ممحض شدن، تلاش و تمرکز طلبه در حوزه و خالص شدن در فقه و لوازم اجتهاد برای مجتهد پروی باید انجام بشود. باید توجه کرد که این تخصصی شدن‌ها جلوی تعمق ما را گرفته است. به نظر من برای رسیدن به این مقصود باید همین متون آموزشی را که داریم خوب بخوانیم، در این کار تفاوتی ندارد که متن ما جدید باشد یا قدیم، مهم تمحض و تمرکز بر روی متن فقه و اصول است چه بسا کتاب اصول فقه مظفر از کتاب معالم الاصول بهتر باشد اما باید درست و عمیق خوانده شود.

 

در گذشته علمای ما همان معالم را عمیق و درست خوانده‌اند که مجتهدی توانا شدند. البته رشته‌های تخصصی هم مورد نیاز است اما این جلوی تمرکز بر فقه را گرفته و این از مشکلات آموزشی فقه است. در اینجا باید این مسأله به نتیجه برسد که طلبه‌ای که می‌خواهد مفسر یا متکلم بشود لازم است فقه بخواند یا نه؟ اگر این روشن بشود بهتر می‌شود نتیجه گرفت.

 

منطق دیگری هم در این زمینه هست که می‌گوید فقه و اصول یک منهج عام است برای رسیدن به قوه استدلال، یعنی کسی که فقه خوبی خوانده باشد مفسر خوبی هم می‌شود، متکلم خوبی هم می‌شود، از آن طرف از متکلمین یا مفسرین متبحر نداریم که فقه بلد نباشند و به این هم بایستی توجه شود.

اجتهادبفرمایید این تمایز آموزشی در فقه گذشته و حاضر در چیست؟
حجت‌الاسلام کاظمی: از عواملی که باعث این تفاوت در فقه قدیم و جدید شده است یکی همین تشتت در دروس و حواشی و برنامه های جنبی آن است؛ دیگر وجود اساتید متبحر است که برای طلاب ایجاد انگیزه می‌کرد. البته این از آسیب‌های ما هست که اساتید خودشان تبحر ندارند، در گذشته اساتید فقط در یک مقطع درس می‌گفتند، الان این طور نیست. بحث دیگر وجود مباحثات مرتب و قوی است. مباحثه، کارایی بسیار برای طلبه ایجاد می‌کرد ولی متأسفانه الان سطح ضعیفی دارد.

اجتهاد: با توجه به مطلب فوق و سابقه حضرتعالی در آموزش حوزه و دانشگاه، سیستم آموزشی فقه در حوزه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
حجت‌الاسلام کاظمیبرنامه آموزشی کنونی خیلی شلوغ و متراکم است و اجازه نمی‌دهد که طلبه به درستی به رسائل و مکاسب بپردازد تا آرای مهم فقهی و اصولی را بشناسد و در این‌باره طلاب به ما گله می‌کنند که وقت ما در ماده‌های متفاوت درسی می‌گذرد و وقت تمرکز نیست.

البته کاری را هم قرار است در مدرسه فقاهت انجام دهند و فقط دو درس را به خوبی یاد بگیرند، این برای رسیدن به فقاهت نزدیک‌تر است ولی اشکالش این است که این جور فقیهی از جامعه غافل است و نسبت به موضوعات متفاوت تحلیل درستی ندارد و رابطه فقه با علوم دیگر را نمی‌داند، البته راهی هست که بتوان این‌ها را با هم جمع کرد و درس‌هایی که مرتبط با فقه است را می‌توان ضمیمه کرد اما باید جلوی تشتت را گرفت.

اجتهادبا این نکات که درباره آموزش فقه فرمودید، در پایان بفرمایید آیا روند کنونی آموزشی رشته‌های فقهی در دانشگاه، مفید است یا خیر؟
حجت‌الاسلام کاظمیاز لحاظ برنامه ریزی سیستم دانشگاه خراب است. در دروه دکتری دانشگاه آزاد کتاب مکاسبی که یک سال و نیم در حوزه خوانده می‌شود، در دانشگاه 16 جلسه می‌خواهد گفته شود. حدود، قصاص و دیات را در 2 واحد می‌خواهند تمام کنند. دانشجوی دکتری پیش نیاز فقه را یعنی ادبیات، منطق ،درک مطلب مسائل فقهی و عبارت عربی را ندارد.

با این سیستم آموزشی در دانشگاه اصلا نباید فقه در دانشگاه تدریس شود، چون دانشگاه سنوات و تعداد واحدهای درسی محدودی دارد. با این بنیه علمی ضعیف مقصدی نمی‌تواند داشته باشد؛ و آینده‌ای برای مجتهد پروری با این وقت و حجم محدود درسی امکان پذیر نیست. البته همین جا باید بگویم رشته‌های دانشگاهی علوم حدیث و تفسیر و حقوق نسبتا خوب است.

 

منبع: شبکه اجتهاد

  • (۱) دیدگاه
  • رضا     يك شنبه ۲ شهريور ۱۳۹۳ ۱۷:۰۰
    برای فرار کردن از چیزی که از اون میترسیم ساده ترین کار اینه که مثل شتر مرغ سرتو زیر خاک ببری،تمام این جملات رو میشه توی افکار ابن تیمیه دید.
    وای به حال اسلام وای به حال اجتهاد.
    + ۰ - ۲
  • نام شما
    دیدگاه شما [ضروری]
    ايميل شما
    كد داخل تصویر را وارد نمایید [ضروری]
    (بارگذاری تصویر ديگر)
👥
گفت‌و گوها
گزارش نشست
ارتباط با ما

آدرس: مشهد مقدس، حرم مطهر رضوی‌(علیه‌السلام)، خیابان آیت‌الله شیرازی، جنب مسجد ملاهاشم

تلفن: 32259559/ 32214133-051

رایانامه: news@h-navvab.ir

ارسال پیام
اشتراک خبرنامه
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به روابط‌عمومی مدرسه علمیه عالی نواب مشهد است.