دوشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۹۶
📄
آیا مجازات تبعی و تکمیلی مخالف شرع است؟
۹۹۶ بازدید
ارسال شده در نشست های فقهی حقوقی
آیا مجازات تبعی و تکمیلی مخالف شرع است؟

مدرسه نواب ـ رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، گفت: وقتی شرع مقدس مجازات عملی را مشخص کرده است، آیا می‌توان در کنار حکم خداوند به آن مجازات تبعی و تکمیلی اضافه کرد یا از آن مجازات الهی، چیزی را کم کرد؟

 

به گزارش خبرنگار روابط‌عمومی مدرسه علمیه عالی نواب، دکتر عباس شیخ‌الاسلامی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد در نشست علمی مجازات تبعی و تکمیلی و جایگاه آن در اسلام که پنج‌شنبه 14 اسفند در این مدرسه برگزار شد، گفت: حقوق جزای عمومی سه بخش مهم دارد، جرم، مجرم و مجازات که در همه نظام‌های حقوقی دنیا وجود دارد.

 

 

 

وی افزود: همچنین قانون جزای عمومی شامل جرایم، مجازات و اقدامات تأمینی است؛ مجازات خصوصیت رنج‌آوری دارد، یعنی تعذیری بوده و باعث کوچک‌شدن انسان می‌شود و با اهدافی مثل ارعاب، اصلاح و مکافات صورت می‌گیرد، یعنی مجرم باید سزای عمل خود را ببیند. اما هدف دیگری که جدیدا مطرح شده، توان‌گیری است، مثلا با حبس یک نفر زورگیر، چندین نفر امنیت پیدا می‌کنند.

 

 

 

وی در خصوص فلسفه مجازات نیز گفت: دو نظر در این زمینه موجود است، اول اینکه مجازات حق طرف است که به آن سزادهی می‌گویند و دوم اینکه مجازات فایده‌ای مثل ایجاد نظم دارد که به آن فایده‌گرایی می‌گویند، یعنی اگر مجازاتی فایده نداشت لزومی به اجرای آن نیست، اما اینکه در اسلام فلسفه مجازات چیست بحث مفصلی دارد که طلاب جوان باید به آن بپردازند، زیرا در این زمینه اختلافات زیادی است.

 

 

 

دکتر شیخ‌الاسلامی ادامه داد: از 200 سال قبل مکتبی با نام مکتب تحققی تأسیس شد که مفهوم دیگری وارد حقوق جزا کرد با نام اقدامات تأمینی، خلاصه آن این است که جرم، جبری است که می‌تواند زیستی و ارثی، محیطی و نیز روانی باشد و مجازات انسان مجبور عادلانه نیست، بنابراین اقدامات تأمینی ابداع شد برای دفاع از جامعه، مثلا مشکلی نیست که فرد خطرناک حبث شود ولی به معنی مجازات نیست و می‌توان او را درمان کرد، همچنین می‌توان از کسانی که جرم‌های سنگین مرتکب می‌شوند توانگیری کرده و حتی پیشگیری از ارتکاب جرم کرده و انسان‌های خطرناک را حبث کرد.

 

 

 

وی تصریح کرد: اما سه نفر در تاریخ از این ابزار تأمینی سوء استفاده کردند، هیتلر، موسیلینی و استالین که هر کس را به بهانه حالت خطرناک دستگیر می‌کردند، مثلا هیتلر می‌گفت یهودیان حالت خطرناک دارند و داستان‌هایی در تاریخ اتفاق افتاد و اسرائیل الان از آن جریانات سوء استفاده می‌کند.

 

 

 

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد تأکید کرد: بعد از چند سال کنار گذاشتن این اقدامات، به این نتیجه رسیدند که اقدامات تأمینی باید قانون‌مند شده و در مقابل جرم اجرا شود و دوباره این مفهوم وارد حقوق جزا شد با دو خصوصیت: اقدامات تأمینی در مورد همه مجرمین اجرا نمی‌شود و باید دارای مدت مشخص و دقیق باشد.

 

 

 

وی افزود: در سال 1339 در ایران نیز قانونی با نام اقدامات تأمینی و تربیتی تصویب شد، البته این قانون بر اساس مکتب تحققی نبود و بر اساس تفکرات جدید بود که اقدامات تأمینی را می‌توان در کنار مجازات و برای تکمیل آن انجام داد. طبق این قانون باید اقداماتی مثل نگهداری معتادان یا مجنونین در مراکزی خاص، سلب مدرک و مجوز شغل، اخراج از کشور و... انجام می‌شد که قضات زیاد آن را رعایت نکردند و در سال 52 قانونگذار مجازات‌های تبعی و تکمیلی را در کنار مجازات‌های اصلی آورد که در واقع همان اقدامات تأمینی بود.

 

 

 

وی اشاره کرد: اما قانون جدید مجازات سال 1392 در آخرین ماده آورده که «کلیه قوانین و مقررات مقایر با این قانون از جمله... و قانون اقدامات تأمینی مصوب 1339 لغو می‌شود». البته نمی‌توان گفت این اقدامات کامل از قانون مجازات حذف شده است، زیرا اولا مجازات تبعی و تکمیلی همان اقدامات تأمینی است که از قانون فرانسه در این زمینه استفاده شده و برای ساده‌سازی از لفظ مجازات استفاده شده است، دوما در موادی از این قانون مثل ماده یک، صحبت از اقدامات تأمینی شده است.

 

 

 

دکتر شیخ‌الاسلامی با اشاره به اینکه ماهیت این مجازات کاملا با مجازات‌های سنتی و فقهی منطبق نیست ولی اقدامات تأمینی در تاریخ اسلام وجود داشته، گفت: در مواردی سؤال پیش می‌آید که وقتی شرع مقدس مجازات عملی را مشخص کرده است، آیا می‌توان در کنار حکم خداوند به آن مجازات تبعی و تکمیلی اضافه کرد یا از آن مجازات الهی چیزی را کم کرد؟ به‌خصوص اینکه در برخی موارد در اسلام مجازات اضافی نیز آورده شده است، که در این زمینه دانش‌پژوهان رشته‌های فقهی باید مطالعات بیشتری انجام دهند.

  • (۰) دیدگاه
  • نام شما
    دیدگاه شما [ضروری]
    ايميل شما
    كد داخل تصویر را وارد نمایید [ضروری]
    (بارگذاری تصویر ديگر)
👥
گفت‌و گوها
گزارش نشست
ارتباط با ما

آدرس: مشهد مقدس، حرم مطهر رضوی‌(علیه‌السلام)، خیابان آیت‌الله شیرازی، جنب مسجد ملاهاشم

تلفن: 32259559/ 32214133-051

رایانامه: news@h-navvab.ir

ارسال پیام
اشتراک خبرنامه
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به روابط‌عمومی مدرسه علمیه عالی نواب مشهد است.