شنبه ۳۱ تير ۱۳۹۶
📄
گزیده‌ای از نشست علمی «دیدگاه روشنفکران دینی در مقام امامان، حقیقت یا غلو»
۴۳۴ بازدید
گزیده‌ای از نشست علمی «دیدگاه روشنفکران دینی در مقام امامان، حقیقت یا غلو»

مدرسه نواب ـ عضو گروه علمی کلام اسلامی مدرسه علمیه عالی نواب، گفت: در مورد جزئیات مقام امامان ابتدا مقدمه‌ای را از روایات می‌گیریم و بعد راه عقلی را می‌پیماییم که برای این کار باید قیاسی یقینی مطرح کرده و سپس معارض‌های آن را نفی کرد.

 

به گزارش خبرنگار روابط‌عمومی مدرسه علمیه عالی نواب، نشست علمی «دیدگاه روشنفکران دینی در مقام امامان، حقیقت یا غلو» با حضور دکتر علیرضا کهنسال، عضو گروه علمی کلام اسلامی این مدرسه،‌ هفته گذشته در حاشیه هفتمین نمایشگاه دستاوردهای پژوهشی حوزه علمیه خراسان برگزار شد.

 

دکتر کهنسال در ابتدای این نشست، گفت: مراد از نواندیش افرادی هستند که افکار جدیدی در دین دارند که برخی از آن‌ها با بینش سنتی و متعارف اسلامی سازگار نیست تا جایی که مسلمان‌نامیدن برخی از این افراد محل اشکال است، مثلا کسی که اعتقاد به اصل نبوت نداشته باشد نمی‌تواند در مقام امام سخن بگوید و اگر حرفی در این زمینه بزند برگشت آن به انکار نبوت است، بنابراین مطلب را باید از جایی دیگر بررسی کنیم و آن اینکه اساس اعتقاد ما به فضائل ائمه چیست؟ که اگر فضائل ویژه را اثبات کنیم دیگر پروایی نداریم که چه کسی درباره این فضائل چه گفته است.

 

وی افزود: اساس فضائل ائمه علم است، زیرا در مورد امام سه اعتقاد داریم، تصرف در جهان طبیعت، عصمت و دانش او به علوم مختلف که هر سه به علم برمی‌گردد، وقتی علم امام را حضوری و نافذ در اشیاء می‌دانیم، پس این علم مستلزم تصرف در غیر است که احکام شرع هم در آن خواهد بود. پس اثبات فضیلت، انکار فضیلت یا انکار غلو باید درباره علم امام باشد.

 

وی با اشاره به این سؤال که اساسا راهی عقلانی بدون استفاده از نقل برای اثبات علم ائمه وجود دارد که از طریق آن به فضائل دیگر نیز برسیم؟ گفت: علم به احکام شرعی و علم به همه علوم را می‌توان با عقل ثابت کرد، چون حجیت امام و پیامبر بر جمیع مکلفین، به شکل قضیه حقیقیه است و قضیه حقیقیه موکول به زمان خاصی نیست، پس همانطور که حجیت موکول به زمان خاصی نیست علم هم نباید موکول به زمان خاص یا مکلف خاصی باشد.

 

این عضو گروه علمی کلام اسلامی مدرسه نواب، تأکید کرد: پس اگر کسی پیش امام آمد و گفت من ریاضی‌دان هستم و با ریاضی شبهه‌ای بر دین دارم و امام نتواند شبهه را پاسخ دهد، یعنی بر آن شخص حجت نیست، همچنین تحقق حجیت به ملاقات و تشرف حضوری نیست و در مورد انبیاء دیگر نیز صادق است تا زمانی که نبی بعدی نیامده و حجیت آن‌ها صادق است، اما همه افرادی که به نام روشنفکر دینی مطرح هستند این جنبه را انکار می‌کنند.

 

وی افزود: اما تسلط امام به تمام آنچه در زمین و آسمان است را نمی‌توان با عقل صرف اثبات کرد، زیرا عقل نمی‌تواند مستقیما در جزئیات مداخله کند، مثلا استدلال‌های عقلانی می‌تواند اثبات کند که در نظام وجود اگر موجودی بالاتر از موجودات دیگر قرار گیرد می‌تواند مقوم یا فراگیر باشد که با فراگیری علم برابر است اما اینکه شخص معینی چنین ویژگی را دارد و اگر انسان است، چه شخصی است را نمی‌توان با عقل ثابت کرد.

 

وی با اشاره به اینکه چنین علمی را می‌توان با همراهی نقل به‌دست آورد و این همراهی دلیل بر برهانی‌نبودن، نیست، گفت: اخیرا اصطلاحی رایج شده به نام درون‌دینی و برون‌دینی، یعنی دلیل درون‌دینی فقط برای افراد همان دین کاربرد دارد که چنین اصطلاحی غلط است، زیرا از برهان، به قضیه یقینی با مقدمات یقینی تعبیر می‌کنیم که ذاتا نتیجه یقینی دارد و اصلا در آن شرط نمی‌شود که ماده قضیه، یقین مکتسب از راه صرف عقلی باشد یا نقلی.

 

دکتر کهنسال با اشاره به راه استفاده از نقل در کنار دلیل عقلی، گفت: ابتدا مقدمه‌ای را از روایات می‌گیریم و بعد راه عقلی را می‌پیماییم که برای این کار باید قیاسی یقینی مطرح کرده و سپس معارض‌های آن را نفی کرد، معارض دلیل عقلی نیز گاهی دلیلی دیگر در کنار آن است و گاهی از طریق لازمی از لوازم است مثل اینکه کسی بگوید لازمه علم امام این بود که در کربلا خود را به کشتن ندهند و ابطال لازم منتهی به ابطال ملزوم می‌شود.

 

وی افزود: روایاتی در کتب شیعه و اهل‌سنت داریم که مضمونشان تقدم خلقت پیامبر(ص) و امیر مؤمنان(ع) بر خلقت سایر موجودات است؛ در این راه می‌توان اثبات کرد که وجود امام قبل از وجود دیگر موجودات خلق شده و استدلال را به‌صورت عقلی پیش برد که حداقل سه استدلال خواهد بود در اینکه وجود بالاتر، علت موجودات پایین‌تر است، فراگیرتر است و قدرت تصرف در آن‌ها را دارد.

 

وی در ادامه سخنان خود را اشاره به این سؤال که آیا از طریق نقل صرف نیز می‌توان چنین علمی را اثبات کرد و معارض‌های آن چیست؟ گفت: در نقل روایات صریحی داریم که علم امام به همه چیز را اثبات می‌کند و در برخی از روایات آمده که اگر کسی چنین علمی ندارد نمی‌توان نام حجت الهی بر روی او گذاشت.

 

این عضو گروه علمی کلام اسلامی مدرسه نواب، تصریح کرد: در این راه با معارض‌هایی روبه‌رو هستیم، مثلا روایاتی داریم که علم امام را محدود می‌کند، چنان‌که امام صادق(ع) می‌فرمایند: خداوند دو علم دارد: علم مبذول علمی است که خداوند به فرشتگان و انبیاء خود داده است که ما هم آن را داریم اما علم مکفوف علمی است که نزد خودش در ام الکتاب است و وقتی خارج شود ما آن را درک می‌کنیم.

 

وی در پاسخ به این معارض، گفت: علم مکفوف به علم ذاتی خداوند برمی‌گردد و چون علم ذاتی خداوند برای هیچ موجودی قابل درک نیست باید از ام‌الکتاب خارج شود تا نافذ باشد.

 

وی افزود: روایاتی نیز داریم که امام فرموده‌اند ما علم نداریم که به دلیل نگرانی از غلو و افراط و تفریط بوده‌ و برخی ائمه در مقام تقیه برای کسانی که صاحب سر نبوده‌اند علم خود را انکار کرده‌اند.

 

دکتر کهنسال در پایان، گفت: در برخی آیات صریحا علم غیب از غیر خداوند نفی شده است ولی در برخی دیگر مثل آیه آخر سوره جن صریحا گفته شده است که خداوند علم غیب را به افرادی می‌دهد که بخواهد؛ جمع بین این‌ها روشن است مثل آیات شفاعت، یعنی علم مستقل از غیر خداوند نفی شده و علم غیرمستقل برای آن‌ها ثابت می‌شود.

  • (۰) دیدگاه
  • نام شما
    دیدگاه شما [ضروری]
    ايميل شما
    كد داخل تصویر را وارد نمایید [ضروری]
    (بارگذاری تصویر ديگر)
👥
گفت‌و گوها
گزارش نشست
ارتباط با ما

آدرس: مشهد مقدس، حرم مطهر رضوی‌(علیه‌السلام)، خیابان آیت‌الله شیرازی، جنب مسجد ملاهاشم

تلفن: 32259559/ 32214133-051

رایانامه: news@h-navvab.ir

ارسال پیام
اشتراک خبرنامه
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به روابط‌عمومی مدرسه علمیه عالی نواب مشهد است.