نشست علمی پیامد های کلامی نظریه اصالت الوجود با حضور استاد محترم زمانی فرد

جلسه اول از سلسله جلسات نشست های علمی با محوریت موضوع «پیامدهای کلامی اصالت الوجود» به همت واحد پژوهش مدرسه علمیه عالی نواب برگزار گردید. حجه الاسلام و المسلمین مهدی زمانی فرد (زید عزه) در ابتدای این بحث به اقوال موجود در مسئله اشاره کرده و سپس در ادامه پنج ثمره کلامی برای بحث مطرح فرمودند.

ایشان مقدمتاً در خصوص «رابطه فلسفه و کلام» دو دیدگاه مختلف مطرح کردند.

دیدگاه اول: ارتباط مستقیم به صورت مبانی و نتایج

دیدگاه دوم: تخالف فلسفه و کلام

ایشان در تبیین دیدگاه اول فرمود: بدون فلسفه، نمی توان کلامی عقلانی داشت و باید با فلسفه، کلام را تجزیه و تحلیل کرد. این دیدگاه در زمان خواجه نصیر با نوشتن کتاب «تجرید الاعتقاد» شکل گرفت. این کتاب از دو بخش تشکیل شده. امور عامه و الهیات بالمعنی الاخص؛ و از همان زمان کتب کلامی به این شکل نوشته شده است و در توضیح دیدگاه دوم هم فرمودند که در مسائل کلامی، نباید مبانی فلسفی وارد شود. در کلام باید از عقل فطری و دیگری ادله نقلیه استفاده کنیم.

وی در توضیح دیدگاه اول اظهار داشت: دیدگاه اول دیدگاه صحیحی است زیرا مباحث کلامی، بدون قواعد عقلی و فلسفی قابل حل و فصل نیست. به عنوان مثال در بحث اثبات واجب الوجوب هر برهانی بخواهیم اقامه کنیم چند مفهوم فلسفی باید دانسته شود و بدون تنقیح آن نمی توان برهان اقامه کرد.

استاد حوزه علمیه خراسان در موضوع «پیامدهای کلامی اصالت وجود» به ذکر چند نتیجه کلامی اشاره فرمودند:

اول: بحث اثبات واجب است (برهان صدیقین)

ایشان در تبیین اولین پیامد فرمودند براهینی که برای اثبات واجب تعالی مطرح می گردد از سطوح معرفتی مختلفی برخوردار است. مثلاً پایین ترین سطحش برهان نظم است که صغرایش تجربی است. و برهان حدوث جنبه معرفتی بیشتری دارد. برهان بالاتر وجوب و امکان است و بالاتر از آن برهان صدیقین است. همچنین در توضیح برهان صدیقین فرمودند: در این برهان از تأمل در خود هستی به وجوب هستی می رسیم و پایه این برهان اصاله الوجود است. این برهان ۲۸ تقریر مختلف دارد اما همه این ها به این بر می گردد که از وجود به وجوب برسیم.

ایشان در ادامه وارد دومین پیامد شدند که بحث «توحید واجب تعالی» است و فرمودند که در مورد خداوند دو نوع وحدت قابل فرض است: وحدت عددی  و وحدت بالصرافه. اصاله الوجود می گوید وحدت خداوند از  نوع دوم است. زیرا وجود، عدم بر نمی دارد و قابلیت محدود شدن ندارد.

سومین پیامد بحث «رابطه ممکن و واجب» است. ایشان در تبیین این قسم فرمودند: ممکنات، مخلوق و افعال واجب هستند. و در رابطه این مخلوقات با واجب چندین نظریه مطرح است همچون «رابطه تباینی» و «نسبت و علیت به اضافه مقولی» و «رابطه ممکن و واجب علیت است به اضافه اشراقی». حکمت متعالیه قائل است که رابطه علت و معلول به نحو اضافه اشراقی است یعنی تمام مخلوقات عین الربط و الفقر نسبت به واجب هستند و هیچ گونه استقلالی از خود ندارند. نتیجه قبول اضافه اشراقی این است عالم ممکنات تجلیات ذات اقدس اله هستند.

به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست…….. عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست.

استاد حوزه علمیه در تبیین چهارمین پیامد یعنی «نبوت و امامت» فرمودند: یکی از لوازم اصاله الوجود، حرکت جوهری است. و یکی از لوازم حرکت جوهری تکامل انسان است و در نهایت قرب الهی مقام ولایت است. و وصول انسان به مقام ولایت به خاطر حرکت جوهری است و حرکت جوهری از لوازم اصاله الوجود است.

ایشان در تبیین آخرین پیامد کلامی بحث اصالت وجود یعنی بحث «معاد» فرمودند: بحث تجسم اعمال که بهشت و جهنم نفس اعمال انسان است. و این بحث توسط اصاله الوجود به راحتی قابل تبیین است. بدین صورت که از لوازم اصاله الوجود، تشکیک وجود است. هر موجودی در عالم بالا مقامی بالاتر دارد. هر عملی که اینجا انجام می دهیم در عالم بالاتر ظهور و بروزی دارد. در عالم برزخ تمام اعمال را با صور برزخی خواهد دید. زیرا این عمل بنابر تشکیک وجود ظهوری در عالم بالاتر از خود دارد. نمی شود چیزی در عالم ماده باشد اما در عالم مثال نباشد.  ظهور بیشتر در عالم عقول است. آنچه در قیامت مشاهده می کنیم چیزی جز اعمال ما نیست. انما تجزون ما کنتم تعملون.

در این نشست که به صورت حضوری و مجازی برگزار گردید و جلسه دوم در تاریخ ۱۶ بهمن ماه در ساعت ۸ صبح برگزار خواهد گردید.

نویسنده: رضا توکلی تولایی

نظرات شما برای ما ارزشمند است.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

آخرین اخبار